صفحه اصلی / پروژه‌ها / توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان / بازار و تحقیقات بازار در آینده

بازار و تحقیقات بازار در آینده

امروزه بازارها به سرعت در حال تغییر و تحول هستند. ذات متغیر بازار و تحول در صنایع موجب شده است که پیش‌بینی وضعیت بازار و صنایع از جمله موارد ضروری و مهم در تجارت و صنعت باشد. لازم است صاحبان شرکت‌ها و صنایع بتوانند وضعیت بازارهای آینده را پیش‌بینی کنند تا متناسب با تغییرات پیش‌بینی‌شده راهبردهای کارآمدتری را در میان برنامه‌های خود بگنجانند. این راهبردها سبب می‌شود بخش‌های تجاری و صنعتی با انعطاف‌پذیری بالاتری به فعالیت خود ادامه دهند. شاید یکی از حساس‌ترین و خطرناک‌ترین حوزه‌ها در پیش‌بینی، پیش‌بینی بازار باشد؛ زیرا عوامل بسیار زیادی وجود دارد که می‌تواند آن را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، پیش‌گویی دقیق در خصوص بازار تا حدودی امکان‌پذیر نیست. با تمام مشکلاتی که در پیش‌بینی وضعیت بازارهای آینده وجود دارد ولی باز هم لازم است که موقعیت و فضای بازارهای کنونی و در کنار آن بازارهای آینده با دقت مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گیرد. از جمله راه‌های تجزیه‌ و تحلیل شرایط بازار، تحقیقات بازار می‌باشد[۱، ۲].

از آن‌جا که پیش‌بینی بازار اهمیت بسیار زیادی دارد به‌ همین دلیل کمتر شرکت یا سازمانی است که اقدام به پیش‌بینی تغییرات و وضعیت بازارهای آینده نزند. بنابراین باید افراد و متخصصینی که در تحقیقات بازار فعالیت دارند به مطالعه و تحلیل منابع معتبری که از طرف این شرکت‌ها و سازمان‌ها منتشر شده، بپردازند. از جمله منابعی که در این زمینه وجود داشته و نتایج تحقیقات بازار در آن انعکاس می‌یابد؛ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد[۲، ۳]:

  • کتاب: در تحقیقات بازار نیز مانند هر تحقیقی کتاب‌ها جزء منابع دست اول و معتبر می‌باشند.
  • مجله: مجلات متعلق به سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ نقش به‌سزایی در کسب اطلاعات دارند.
  • سایت‌های اینترنتی: با توجه به گستردگی فضای مجازی، اکثر سازمان‌ها و شرکت‌ها دارای سایت‌های معتبر و به‌ روزی هستند که می‌توان اطلاعات مناسبی در خصوص وضعیت بازار از آن‌ها به‌ دست آورد.

البته در تهیه‌ی اطلاعات در تحقیقات بازار یا هر نوع تحقیق دیگری باید به این مهم توجه داشت که همه‌ی داده‌ها و اطلاعات ارائه شده از اعتبار مناسبی برخوردار نبوده و قبل از به‌ کار بردن آن‌ها باید روایی آن مورد سنجش قرار گیرد. به‌ عنوان مثال اگرچه سایت‌های اینترنتی یکی از منابع مهم در تحقیقات بازار هستند و با گذر زمان و نفوذ اینترنت از مهم‌ترین منابع می‌باشند اما بعضاً این اطلاعات جنبه‌ی تبلیغاتی یا با اهداف تجاری خاصی تهیه و عرضه می‌شوند[۴].

به‌ منظور آشنایی بیشتر با اهمیت تحقیقات بازار و دسترسی به اطلاعات معتبر، اولین نمونه‌ی عملی انجام شده تحقیقات بازار بررسی می‌گردد. اولین بار پیش‌بینی وضعیت بازار به صورت کاربردی در کسب‌وکارهای کوچک در سه ماهه‌ی پایانی سال ۱۳۹۳ با مدیریت پارک بازاریابی ایران انجام شد. این پژوهش با تکیه بر اطلاعات معتبر و برگرفته از بانک مرکزی، مرکز آمار، انجمن بازاریابی آمریکا و دپارتمان تحقیقات بازار پارک بازاریابی و با تلاش جمعی از کارشناسان و خبرگان صورت گرفت که بیش از ۹۰ درصد پیش‌بینی‌های صورت گرفته در سال ۱۳۹۴ محقق شد. بر اساس این تجربه‌ی موفق و با در نظر گرفتن تغییرات سیاسی که به صورت مستقیم بر اقتصاد خرد و کلان نیز اثر دارد، روند پیش‌بینی بازار و تحقیقات بازار هر ساله انجام و نتایج آن ارائه می‌گردد[۵]. بر اساس پژوهش‌های صورت گرفته در ادامه‌ نمایی از بازار در آینده ارائه می‌شود[۱، ۴، ۶، ۷]:

  • تمایل مشتریان به خرید کالاهای ارزان‌ قیمت
  • حفظ کیفیت در حد استاندارد با حداقل هزینه
  • حرکت مدیران نوپا به سمت تملک برندها
  • کاهش واردات
  • تبدیل سرمایه تولیدی به حساب پس‌انداز یا املاک
  • کاهش درآمدهای نفتی دولت
  • تکیه دولت بر درآمدهای مالیاتی
  • تغییرات در شاخص‌های املاک و مستغلات به‌ویژه در شهرهای بزرگ
  • حفظ پایه پولی و کنترل تورم توسط بانک مرکزی
  • ورود سرمایه‌گذاران بزرگ به بخش‌های صنعتی، تولیدی و خدماتی
  • توسعه کسب‌وکارهای کوچک

پس از بررسی وضعیت بازار در آینده بهتر است وضعیت تحقیقات بازار در آینده نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این تحلیل به تأکیدات تحقیقات بازار در آینده تمرکز می‌شود. با توجه به تغییرات دنیای اقتصاد و وابستگی و ارتباط متقابل با تغییرات سیاسی و اجتماعی لازم است تا علاوه بر روند تحقیقات بازار در آینده موضوعات مورد تأکید در تحقیقات بازار نیز بررسی شود[۵، ۶، ۸، ۹، ۱۰]:

  • تغییرات سیاسی در سطح ملی و بین‌المللی
  • بررسی توازن قدرت داخلی و بین‌المللی
  • سیاست‌های کلان دولتی در اقتصاد و روابط بین‌الملل
  • ارتباطات بین‌المللی با دیگر کشورها
  • تعالی برند سازمانی
  • بازنگری استراتژی‌های سازمانی
  • تحقیقات بازار تخصصی و نوآورانه(گردشگری، قیمت تمام‌شده، فناوری و . . .)
  • تحقیقات بازار با رویکرد رضایت مشتری
  • سنجش و کنترل هیجانات در تحقیقات بازار
  • طراحی بازارهای آینده
  • تحقیقات بازار در فرصت‌های بازار
  • تحقیقات بازار آنلاین

اگرچه به تأکیدات، موضوعات و حیطه‌ها و روندهای تحقیقات بازار در آینده اشاره شد اما موضوع مهم در وضعیت تحقیقات بازار در آینده این است که تحقیقات بازار به انتخاب بین روش‌های نوین یا سنتی نمی‌پردازد بلکه موضوع واقعی در تحقیقات بازار چگونگی استفاده از تکنولوژی برای تبدیل داده‌های خام و انبوه که فاقد معنی بوده به یک بینش قابل درک می‌باشد. البته داده‌های خام اولیه باید دارای ویژگی‌هایی از قبیل انطباق با سنجه‌های علمی، شفافیت، اهمیت و سودآوری، کاربردی، دارای ریسک معقول و صرفه‌ی اقتصادی و زمانی باشد[۹، ۱۱].

تحقیقات بازار اگرچه با ایجاد مزایایی از قبیل بهره‌برداری از فرصت‌ها، تشویق ارتباطات، حداقل کردن ریسک، کشف مشکلات احتمالی و… برای سازمان‌ها راهگشای رشد و تعالی سازمان‌ها بوده و در آینده نیز به‌ عنوان بازوی استراتژیک کسب‌وکارها می‌باشد اما باید توجه داشت که خالی از خطاهای بالقوه نبوده و به‌ منظور استفاده‌ی مناسب‌تر از این ابزار قدرتمند بهتر است این خطاها را شناخته تا بتوان آگاهانه از آن‌ها اجتناب کرد. دو خطای عمده که باعث کاهش اثربخشی تحقیقات بازار شده در ادامه توضیح داده می‌شود[۶، ۹، ۱۲].

  • مشتریان وفادار: اگرچه مشتریان وفادار یکی از کلیدی‌ترین سرمایه‌های هر کسب‌وکاری است، اما باید در نظر گرفت که اگر سازمان و دپارتمان پژوهش آن صرفاً بر شناخت و پاسخ‌گویی به نیازهای این دسته مشتریان برآید به‌ جای طی مسیر رشد و تعالی دچار رکود و انفعال می‌شود. در مورد مشتریان وفادار نیز باید به این نکته توجه کرد که آنان به سازمان وفادار بوده و تصمیم به تغییر برند ندارند بنابراین اگرچه باید نیازهای آنان پاسخ داده شود اما باید به سمت جذب مشتریان جدید حرکت کرد و به آن اولویت داد.

  • بررسی رقبای ممتاز و پیشرو در بازار: اگرچه برای پیشتازی و ربودن گوی رقابت از سایرین باید برندها و کسب‌وکارهای رقیب را مدنظر قرار داد اما نباید از این نکته غافل شد که هر کسب‌وکار در مراحل مختلف فعالیت خود در زنجیره‌ی تأمین از کانال‌های متعدد و متفاوتی استفاده می‌کند که تمرکز صرف بر روی سازمان‌های پیشرو باعث اغفال در شناسایی سایر منابع شده و از طرف دیگر در رقابت و الگوپذیری باید به اندازه و امکانات سازمان توجه کرده و بر اساس شباهت‌های اساسی در توان و امکانات سازمان به تحلیل رقبا پرداخت.

در نهایت باید بیان داشت که کسب‌وکارها بدون وجود تحقیقات بازار نمی‌توانند در دنیای رقابتی به حیات خود ادامه دهند اما باید همواره توجه کنند که در بهره‌گیری از تحقیقات بازار باید همواره تفکر و نگرش سیستمی‌ را در نظر گرفته تا علاوه بر این‌که در دام خطاهای تحقیقات بازار گرفتار نشوند بتوانند از نتایجش که مهم‌ترین آن داشتن اطلاعات مناسب در زمان مناسب است بهره گیرند؛ چرا که اطلاعات در آینده مزیت رقابتی سازمان‌ها بوده و در همین راستا نیز تحقیقات بازار در آینده شامل داده‌های بزرگ، ربات‌های تحلیل‌گر، الگوریتم‌ها و… می‌باشد.

 

 

 

منابع:

  1. http://www.mrvisitor.ir
  2. http://bazaaran.ir
  3. nazarbazaar.ir
  4. K. T. ، Eppinger. S. D. (2004), Product Design and Development، McGraw-hill، ۳rd Edition.
  5. http://drmirkazemi.com
  6. صنایعی، ع.، (۱۳۹۵)، تحقیقات بازاریابی نوین با نگرش مدیریتی، اصفهان: جهاد دانشگاهی.
  7. http://posterooz.ir
  8. research-live.com
  9. mtohidifar.info
  10. تال، د.، هاوکینز، د.، (۱۳۹۴)، تحقیق بازاریابی سنجش و روش به همراه قضایای تحقیقات بازاریابی، ترجمه: عباس صالح اردستانی و محمدرضا سعدی، تهران: اتحاد.
  11. newdesign.ir
  12. فاستر، م.، ناتون، ر.، (۱۳۹۲)، مبانی تحقیقات بازاریابی، ترجمه: بهرام مبلغان، تهران: صنعتی طراح.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هجده + 18 =