صفحه اصلی / پروژه‌ها / توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان / بررسی ۶ تئوری مشهور در زمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل
بازرگانی بین‌الملل | بررسی 6 تئوری مشهور در زمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل

بررسی ۶ تئوری مشهور در زمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل

ایده و تئوری‌های ارائه‌ شده در این مقاله ترکیبی از تفاسیر مختلف چارلز هیل، نظریه‌پرداز مشهور بازرگانی بین‌الملل در خصوص تجارت بین‌الملل است.

این ۶ نظریه به‌طور خلاصه به‌ قرار زیر هستند:

  • نظریه‌ی مرکانتیلیسم
  • نظریه مزیت مطلق
  • نظریه مزایای تطبیقی
  • نظریه‌ی Heckscher_ohlin
  • نظریه‌ی چرخه‌ی زندگی محصول
  • نظریه الماس ملی پورتر

و اینک به توصیف این شش نظریه می پردازیم:

  • نظریه‌ی مرکانتیلیسم

توماس مون در زمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل جمله‌ی معروفی دارد. او می‌گوید ” ما برای افزایش ثروت خود هر سال کالای بیشتری به خارجی‌ها می‌فروشیم. در حقیقت بیش از آن‌ که  مردم کشور خودمان از کالایی استفاده کنند ما آن را به نقاط دیگر دنیا صادر می‌کنیم.”

این نظریه که به نظریه‌ی سوداگری نیز مشهور است از اوایل قرن شانزدهم میلادی تا نیمه‌ی قرن هجدهم رواج داشت و مهم‌ترین تأثیر را در پدید آمدن ویژگی‌های تهاجمی و استعمارگرانه در بازرگانی بین‌الملل داشته است.در واقع اساس این نظریه آن است که تا جایی که می‌شود باید به کشورهای مختلف محصول صادر و به همان میزان از ورود کالا از آن کشورها جلوگیری به عمل آورد.در حقیقت یک‌ پایه‌ی داد و ستد در بازرگانی بین‌الملل در این نظریه لنگ و آن ستد است.

به‌ این‌ ترتیب یک‌ طرف معامله همواره از صادرات سود برده و چون مرکانتلیستها بر عدم صدور مواد خام اولیه، نیروی کار و دانش صنعت خود معتقد بودند، طرف دیگر همواره نیازمند و واردکننده‌ی محصول باقی می‌ماند.

 

  • نظریه‌ی مزیت مطلق

آدام اسمیت اولین کسی بود که نظریه‌ی ” مزیت مطلق” را در حوزه‌ی بازرگانی بین‌الملل مطرح کرد. او در این زمینه می‌گوید : ” یک کشور زمانی از تولید یک محصول به مزیت مطلق می‌رسد که بیش از هر کشور دیگری به تولید و کیفیت آن محصول توجه داشته باشد.”

در زمینه‌ی مزیت مطلق او معتقد بود که :”  اگر دو کشور در تولید محصولات مختلف ( که در تولید هر دو سود و مزیت مطلق وجود دارد) متخصص بوده و با یکدیگر همکاری کنند، هردوی این کشورها در هر دو محصول مزیت مطلق خواهند داشت و تجارت این دو محصول برای آن‌ها همواره سودآور خواهد بود.

 

  • نظریه‌ی مزایای تطبیقی

در زمینه‌ی نظریه‌ی مزایای تطبیقی دیوید ریکاردو می‌گوید:” هرگاه یک کشور دارای مزیت مطلق در تولید دو محصول در کشورهای مختلف باشد، تجارت با این کشورها برای هر دو کشور تولید بیشتری به همراه خواهد داشت مگر این‌که یک تولیدکننده‌ی کارآمدتر این کار را برای این دو کشور انجام دهد.”

 هم‌چنین در ادامه‌ی نظریه‌ی مزایای تطبیقی باید گفت : کشوری با مزیت مطلق در تولید هر دو محصول که هر دو محصول را تولید نیز می‌کند، اما کمتر از حجمی که محصول تولید می‌کند به تجارت آن می‌پردازد، به کشور اجازه می‌دهد که منابع بیشتری برای تولید محصول به آن‌ها اختصاص دهند که در مقایسه با آن‌ها در زمینه‌ی تولید مفیدتر هستند. اما شروط زیر را نیز باید در نظر گرفت:

  • تنها دو کشور و تنها دو محصول در این رابطه وجود دارد.
  • هیچ هزینه‌ی حمل‌ونقلی برای این دو کشور وجود نداشته باشد.
  • این دو محصول در هر دو کشور یک قیمت داشته باشند.
  • منابع می‌توانند آزادانه از تولید یک محصول به تولید محصول دیگر جابه‌جا شوند.
  • بازدهی ثابتی نسبت به مقیاس هزینه‌ها وجود داشته باشد.
  • در هر دو کشور منابع ثابت سهام وجود داشته باشد.
  • تجارت آزاد بر بهره‌وری تولید بی‌تأثیر باشد.
  • هیچ اثری از تجارت در توزیع درآمد در این کشورها وجود نداشته باشد.

 

  • نظریه‌ی Heckscher_ohlin

این نظریه‌ی در حوزه‌ی بازرگانی بین‌الملل می‌گوید : مزیت نسبی ناشی از تفاوت در فاکتورهای مؤثری مانند  زمین، کار و یا سرمایه است. این نظریه در مقابل نظریه‌ی ریکاردو می‌ایستد و برخلاف آن به موضوع بهروی تأکید دارد.

در سال ۱۹۵۳ واسیلی لئونتیف در نظریه‌ی ” پارادوکس لئونتیف” این موضوع را مطرح کرد که از آنجائی که در ایالات‌متحده‌ی آمریکا در مقایسه با سایر ملل دیگر سرمایه‌های فراوانی وجود دارد، آن‌ها کالاهای سرمایه‌گذار را جذب کرده و به‌صورت فشرده کالا وارد می‌کنند.

 

  • نظریه‌ی چرخه‌ی زندگی محصول

ریموند ورنون به‌عنوان یک فعال زمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل تلاش می‌کند تا الگوهای تجارت جهانی را توضیح دهد. او نظریه‌ی چرخه‌ی حیات محصول را این‌گونه تعریف می‌کند که:

” در ابتدا یک محصول جدید در ایالات‌متحده‌ی آمریکا به مردم این کشور معرفی می‌شود. سپس بعد از آن که تقاضا در مورد آن محصول بالا رفت در سایر کشورهای توسعه‌ یافته نیز تقاضای آن محصول زیاد می‌شود. تا این‌ که ایالات‌ متحده شروع به صادرات آن می‌کند. بعد تولیدکنندگان داخلی هر کشور در صدد تولید این محصول برآمده و به‌ این‌ ترتیب رفته‌ رفته واردات این محصول از آمریکا را  محدود می‌کنند. سپس خود آمریکا کم‌کم تولید محصول را متوقف یا کم کرده و تبدیل به واردکننده‌ی همان محصولی می‌شود که اولین بار خودش آن را در آمریکا و بعد به جهان معرفی کرده بود و این چرخه همیشه ادامه دارد.”

اما اشکال این چرخه‌ی حیات این است که همه‌ی محصولات جدید و پرمخاطب در آمریکا تولید نمی‌شوند و بعضی از کالاها مثل کنسول‌های بازی و ویدئوی محصول کشور ژاپن است و تلفن‌های همراه تولید اروپا از محبوبیت زیادی بین مردم جهان برخوردار هستند.در حقیقت این‌که چند محصول پرسود هم‌زمان در چند جای جهان تولید شوند یکی از ضعف‌های چرخه‌ی حیات محصول است.

 

  • نظریه الماس ملی پورتر

مایکل پورتر به‌عنوان یک نظریه‌پرداز درزمینه‌ی بازرگانی بین‌الملل به دنبال پاسخ این پرسش بود که چرا بعضی از کشورها درزمینه‌ی تولید و صادرات یک محصول به موفقیت‌های بین‌المللی می‌رسند؟ او پاسخ این پرسش را در چند ویژگی این کشورها یافت کرد. این ویژگی‌ها ازاین‌قرارند:

  • عوامل طبیعی : مانند منابع آب، هوا، مکان، جمعیت و نیروی کار.
  • عوامل پیشرفته : مانند زیرساخت ارتباطات، مهارت در انجام کارهای پیچیده توسط نیروی کار، امکانات تحقیقاتی و دانش فنی افراد.
  • عوامل پیشرفته‌ی حاصل از تعامل و سرمایه‌گذاری افراد ، شرکت‌ها و دولت‌ها.
  • شرایط تقاضا : به این معنی که اگر مشتری و متقاضیان یک محصول وجود داشته باشند،شرکت‌ها باید هرچه زودتر آن محصول را تولید و روانه‌ی بازار کنند. این خود یکی از مزیت‌های رقابت است.
  • وابستگی و حمایت از صنایع : یعنی اگر تأمین‌کنندگان مالی از یک محصول حمایت کنند عرصه برای رقابت آن محصول در بازار بین‌الملل بازخواهد شد و می‌تواند زمینه‌ی سوددهی جدیدی را در صنعت برای آن کشور ایجاد کند.
  • استراتژی مدیریت : یعنی شیوه‌ی مدیریت در هر کشور می‌تواند به آن کشور کمک کند تا در زمینه‌ی بازرگانی بین‌المللی با کشورهای دیگر در سطح خوبی رقابت کند.
  • بازار رقابت داخلی : اگر یک رقابت داخلی درون کشوری بین محصولات تولیدی وجود داشته باشد این موضوع بدون شک در بازرگانی بین‌الملل تأثیر داشته و به بازدهی بیشتر آن کمک می‌کند.

پورتر معتقد است که شانس و حمایت‌های دولتی دو رکن مهم برای الماس ملی یا صنعت رو به رشدی است که در بازارهای بین‌المللی موفق عمل کرده و به تولید سود برای کشورها می‌انجامد.

 

 

 

منابع :

http://robinsontechnology.com/blog/2011/01/23/7-international-trade-theories/

http://news.ctp-inc.com/3-tips-for-export-control-audits

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دو × 4 =