صفحه اصلی / پروژه‌ها / صادارت محصولات دانش‌بنیان / تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها
تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها

تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها

مقدمه

آمارها نشان می‌دهد که صادرات محصولات با فناوری بالا (High-Tech) تأثیرات چشم‌گیر و انکارناپذیری بر رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی در کشورها داشته است. بدون شک در کشورهایی مثل ایران که اقتصاد به ‌شدت به موضوع صادرات نفت وابسته است، برای رشد اقتصادی در دراز مدت باید به موضوع تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بیشتر پرداخته شود. آنچه در این مقاله می‌خوانید حاصل مطالعات بیست‌ساله در مورد چند کشور در زمینه‌ی صادرات فناوری‌های بالا است.

در این راستا در این مقاله به دو موضوع زیر پرداخته می شود.

  • تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها
  • تأثیر سرمایه‌گذاری کشورها در زمینه‌ی تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر اشتغال‌زایی

تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها

توسعه‌ی اقتصادی در تمام کشورها به عوامل و فاکتورهای زیادی بستگی دارد. این عوامل شامل منابع انسانی، منابع طبیعی، تشکیل سرمایه، توسعه تکنولوژیک، مسائل اجتماعی و سیاسی می‌شود. در میان تمام موارد ذکر شده موضوع توسعه‌ی تکنولوژیک با توجه به شرایط موجود و گرایش جوامع به در اختیار داشتن تکنولوژی‌های سطح بالا مهم‌ترین موضوع رشد اقتصادی در عصر حاضر است. توسعه‌ی نوآوری – فن‌آوری کشورها می‌تواند از طریق توانایی‌های کشورها در زمینه‌ی تولید و صادرات فناوری‌های بالا شناسایی شود.

فناوری‌های مورد توجه برای تولید و صادرات شامل موارد زیر است:

  • تولید اسلحه و مهمات.
  • تولید موتور و توربین.
  • موتورهای خودرو و موتورسیکلت.
  • تولید سانتریفیوژ و ماشین‌آلات هسته‌ای.
  • ساخت رآکتورهای هسته‌ای و اجزای آن.
  • ساخت کلاهک هواپیما و دیگر دستگاه‌های پرواز.
  • ساخت فضاپیماها و تقویت‌کننده‌ها.
  • تولید خودرو.
  • محصولات نانو.

جهان در سه دهه‌ی گذشته شاهد رشد سریع اقتصادی در کشورهای در حال‌ توسعه بوده است و تحقیقات نشان می‌دهد مهم‌ترین دلیل این موضوع رشد صادرات بوده است که به این پدیده “رشد اقتصادی صادرات” می‌گویند.

سهم تجارت کالا در محصولات با فناوری  بالا به‌طور پیوسته افزایش داشته است. صادرات جهانی این محصولات با نرخ رشد ۱۲ درصد در هر سال در مقایسه با عدد ۴/۱ درصدی محصولات اولیه نشان از توجه کشورها به موضوع تولید و صادرات فناوری‌های بالا است.

تأثیر تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر رشد اقتصادی کشورها

 

غنی‌سازی صادرات فناوری در کشورهای در حال ‌توسعه بر اساس توانایی‌های موجود یکی از راه‌های پایداری و ارتباط با اقتصادهای بزرگ جهان و دست‌یابی به فرصت‌هایی است که در بازارهای بین‌المللی وجود دارد.

در چند دهه‌ی گذشته بسیاری از کشورها پیشرفت‌های اقتصادی خود را با سرمایه‌گذاری و افزایش نوآوری در زمینه‌ی تولید و بعد از آن صادرات محصولات با فناوری بالا به دست آورده‌اند. ایالات‌متحده‌ی آمریکا یکی از کشورهای پیشرو در زمینه‌ی تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا است. تنها در سال ۱۹۹۸ این کشور به ‌تنهایی ۳۶ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را با صادرات محصولات با فناوری بالا به خود اختصاص داد. بعد از آن ژاپن با سهم ۲۰ درصد در رتبه‌ی دوم این رده‌بندی قرار داشت. در سال‌های اخیر سهم اروپا در زمینه‌ی صادرات فناوری‌ها کاهش چشم‌گیری داشته است و این در حالی است که در کشورهایی مثل تایوان، کره و مالزی اقتصاد به ‌طور قابل ملاحظه‌ای از کشاورزی به سمت محصولات صنعتی و از تکنولوژی سطح پایین به فناوری‌های سطح بالا پیش رفته است.

در میان کشورهای توسعه ‌یافته نیز صادرات کلید مهمی در رشد اقتصادی است. در عرصه‌ی رقابت‌های جهانی، کشورهای توسعه ‌یافته تلاش خود را در جهت گسترش قابلیت صادرات محصولات با تکنولوژی بالا گذاشته‌اند. آن‌ها به ‌خوبی می‌دانند که این موضوع می‌تواند قابلیت‌های آن‌ها را در رشد اقتصادی در دراز مدت تضمین کند.

همان‌طور که در بالا به این موضوع اشاره شد در قاره‌ی آسیا نیز صادرات محصولات با فناوری بالا رشد چشمگیری داشته است. در سال ۲۰۰۲ در آسیا ۱/۲ درصد از تولید ناخالص داخلی مربوط به صادرات محصولات با فناوری بالا بود اما در پایان سال ۲۰۰۹ این عدد به ۳/۲ درصد افزایش یافت. این موضوع یعنی صادرات محصولات با فناوری‌های تک به توسعه و رشد پایدار اقتصادی کشورهای آسیا کمک شایانی کرده است و عدد آن را به کشورهای (Organization for Economic Co-operation and Development) OECD رسانده است.

با توجه به نظریه آدام اسمیت نظریه‌پرداز  اقتصادی مشهور :” امروزه رشد اقتصادی به معنای افزایش عدد آن نیست، آنچه رشد اقتصادی محسوب می‌شود تنوع در محصولات صادراتی و صادرات محصولات با فناوری بالا است.” تحقیقات در مورد ۲۳ کشور دنیا ازجمله کشورهای عضو اتحادیه اروپا این نظریه را تصدیق می‌کند.

در کشورهای توسعه ‌یافته نسبت بالای سرمایه به نیروی کار و نسبت نیروی کار ماهر به نیروی غیر کارآمد منجر به تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا می‌شود. محصولات نوآورانه و تخصصی همواره دارای مزیت رقابتی بودن هستند و این موضوع کشورهای فعال در این زمینه را وامی‌دارد در جهت بهتر شدن ویژگی‌های محصولات تولیدی تلاش کرده و سهم بیشتری از بازار را کسب کنند.

تأثیر سرمایه‌گذاری کشورها در زمینه‌ی تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا بر اشتغال‌زایی

تغییرات در تکنولوژی طی چند دهه‌ی اخیر مسئول تغییر ساختار حقوق و دستمزد و اشتغال بوده و به‌کارگیری کارگران ماهر با دستمزدهای بالا به‌شدت در حال افزایش است. برای مثال در بسیار از کشورهای صنعتی نرخ اشتغال در مشاغلی که نیاز به تخصص بالاتر دارند رشد چشم‌گیری داشته است. به‌ جز تأثیر تولید فناوری‌های سطح بالا در موضوع اشتغال، صادرات فناوری‌های بالا نیز به‌طور مستقیم باعث اشتغال‌زایی می‌شود و دلیل آن نیاز شرکت‌های واردکننده‌ی این محصولات به افراد متخصصی است که توانایی کار کردن و آموزش این امکانات به آن‌ها را داشته باشند. بدون شک سرمایه‌گذاری در زمینه‌ی تولید و صادرات محصولات با فناوری بالا به ‌جز موارد ذکر شده که به‌ طور مستقیم سبب افزایش سمت‌های شغلی می‌شود، به‌ طور غیرمستقیم نیز روی موضوع اشتغال‌زایی مؤثر است و دلیل آن وابسته بودن موضوع رشد اقتصادی با تولید شغل در کشورها است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.